Bhagavad GitaBhagavad Gita Chapter 15: The supreme person
Purushottama Yoga (Chapter 15), 20 verses in Sanskrit with Roman letters.
What this chapter is about
The chapter opens with the image of the inverted ashvattha tree, with roots above and branches below, whose leaves are the Vedas. The wise cut it with the sword of detachment and seek the state from which there is no return. Krishna describes how the same light that is in the sun and fire is in him, how he enters the earth to support all beings, how he abides in the heart of all as memory and knowledge. He names himself Purushottama, the highest person, beyond the perishable and imperishable.
This chapter has 20 verses. The verses that have a page with meaning and explanation are: 15.15.
All 20 verses
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम्
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्
ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः
अधश्च मूलान्यनुसंततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ
adhaśca mūlānyanusaṃtatāni karmānubandhīni manuṣyaloke
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलमसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा
na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca saṃpratiṣṭhā
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlamasaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी
tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ
tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैर्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्
nirmānamohā jitasaṅgadoṣā adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñairgacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम
na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति
mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ
manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्
śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ
gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते
śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम्
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः
utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः
yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam
yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम्
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्
yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam
yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः
gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्
ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham
सर्वस्य चाहं हृदि संनिविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्
sarvasya cāhaṃ hṛdi saṃniviṣṭo mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca
vedaiśca sarvairahameva vedyo vedāntakṛdvedavideva cāham
Meaning: I am seated in the heart of all; from me come memory, knowledge and their loss. I alone am to be known by all the Vedas; I am the author of the Vedanta and the knower of the Vedas. Read the explanation
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते
dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः
uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ
yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः
yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ
यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम्
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत
yo māmevamasaṃmūḍho jānāti puruṣottamam
sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत
iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānagha
etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata